Vườn chim Năm Căn, tỉnh Cà Mau hình thành cách đây 20 năm, ban đầu chỉ có vài trăm con chim, càng về sau đàn chim tụ tập đến càng đông trên phần đất nuôi trồng thuỷ sản kết hợp trồng hỗn hợp rừng đước, mắm diện tích 30 ha của gia đình ông Nguyễn Hoàng Na (khóm 9, thị trấn Năm Căn, huyện Năm Căn).

Vườn chim Năm Căn hiện có khoảng 20 loài chim với 120.000 con; trong đó có một số loài chim quý hiếm như: Bồ nông, Nhan sen, Chàng bè, Cò quắm, Diệc, Vạc, Điên điển, Bìm bịp, Còng cọc…
Đây là vườn chim lớn nhất tỉnh vì phong phú đa dạng các loài chim và đông về số lượng. Tuy nhiên, mặc dù gia đình ông Na đã cố gắng đầu tư và bảo tồn tài sản quốc gia, nhưng hiệu quả mang lại chưa cao vì chưa có biện pháp ngăn chặn nạn săn bắn chim vô tội vạ của các hộ dân sống quanh vùng.
Ông Nguyễn Hoàng Na trăn trở: Bình quân mỗi ngày có đến vài chục tay săn bắn chim trang bị súng, lưới bẫy chim, gác chim, dùng lưỡi câu mớm mồi để bắt chim vào thời điểm đàn chim kéo nhau đi tìm thức ăn ở các vuông tôm, ven những cánh rừng và bờ sông. Chim săn bắn được hầu hết mang đi bán ở các chợ, quán nhậu, thu nhập đến vài trăm nghìn đồng/ngày là động cơ và nguyên nhân làm gia tăng số lượng người săn bắn chim. Một số loài chim quý dần bị mai một và có nguy cơ bị xóa sổ ở vườn chim Năm Căn.
Trước thực trạng trên, ông Na đã chuyển đơn đến các cơ quan chức năng của tỉnh Cà Mau đề nghị quan tâm đầu tư kinh phí và hỗ trợ kỹ thuật để quản lý bảo vệ rừng, bảo tồn các loài chim phục vụ du khách đến tham quan điểm du lịch sinh thái hấp dẫn này.

Ngày 14.7 tại TP.Rạch Giá, Hội đồng KHCN tỉnh Kiên Giang đã họp thông qua thuyết minh đề cương và nghiệm thu đề cương Dự án (DA) “Thành lập Khu bảo tồn loài và sinh cảnh Phú Mỹ” DA do TS Dương Văn Ni - GĐ Trung tâm Thực nghiệm Hòa An (ĐH Cần Thơ) thực hiện.

Khu bảo tồn có tổng diện tích 3.270ha, được hình thành trên cơ sở vùng DA “Khai thác bền vững đồng cỏ bàng kết hợp bảo tồn nghề thủ công xã Phú Mỹ” rộng 2.800ha, vùng bảo tồn Hàng Bùn 120ha (phường Đông Hồ, thị xã Hà Tiên), vùng bảo tồn Lung Lớn 350ha (xã Kiên Bình, huyện Kiên Lương) được quy hoạch, phát triển bảo tồn theo hướng hài hòa giữa hai mục tiêu: Bảo tồn loài - sinh cảnh và an sinh xã hội cho người dân  vùng DA.

Như vậy, sau 14 tháng kể từ ngày Phó Chủ tịch UBND tỉnh Trần Thanh Nam cho ý kiến chấp thuận thành lập, DA mới chính thức khởi động. Trước đó, Báo Lao Động số ra ngày 7.3 thông tin: “Khu bảo tồn thiên nhiên Phú Mỹ: Vẫn nằm im sau 10 tháng phê duyệt” - phản ánh tình trạng “bất động” của ngành chức năng trong việc thực hiện chỉ đạo của UBND tỉnh Kiên Giang.   

Lục Tùng

Hướng tới mục tiêu phát triển một ngành du lịch bền vững mang thương hiệu Việt Nam, Tổng cục Du lịch Việt Nam đang hoàn thiện đề án “Chiến lược phát triển du lịch Việt Nam đến năm 2020 và Tầm nhìn 2030;” đề án “Phát triển du lịch cộng đồng kết hợp xóa đói giảm nghèo và chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông thôn đến năm 2020.”

Ngành Du lịch cũng đang triển khai xây dựng hai bộ tiêu chuẩn gồm “Tiêu chuẩn tàu thủy lưu trú du lịch” và “Tiêu chuẩn Việt Nam - Du lịch và dịch vụ có liên quan - Thuật ngữ và định nghĩa.”

Tổng cục Du lịch đã tổ chức khảo sát một số khách sạn về khả năng áp dụng nhãn Bông Sen trong hệ thống khách sạn Việt Nam; đang hoàn thiện tiêu chí nhãn sinh thái Bông Sen xanh; nghiên cứu, xây dựng qui hoạch, định hướng phát triển cơ sở lưu trú du lịch Việt Nam đến năm 2020, tầm nhìn 2030.

Thống kê từ cơ quan quản lý nhà nước về du lịch cho thấy đến hết tháng 6/2011, cả nước có khoảng 12.000 cơ sở lưu trú du lịch với 235.000 buồng; trong đó, số lượng khách sạn được xếp hạng từ 3-5 sao chiếm tỷ lệ khoảng 2%, số buồng chiếm khoảng 19%.

Cụ thể, trên địa bàn cả nước có 48 khách sạn 5 sao với 12.056 buồng; 110 khách sạn 4 sao với 13.943 buồng; 235 khách sạn 3 sao với 16.353 buồng.

Trong sáu tháng đầu năm 2011, ngành du lịch đã thẩm định 181 hồ sơ cấp, đổi, cấp lại, rút giấy phép kinh doanh lữ hành quốc tế cho các doanh nghiệp lữ hành.

Tính đến nay (14/6/2011), cả nước có 960 doanh nghiệp lữ hành quốc tế, trong đó có 39 doanh nghiệp nhà nước, 317 doanh nghiệp cổ phần, 14 doanh nghiệp liên doanh, 586 công ty trách nhiệm hữu hạn, 4 doanh nghiệp tư nhân.

Ngành du lịch chỉ đạo các đơn vị doanh nghiệp lữ hành, khách sạn đảm bảo chất lượng, ổn định giá cả dịch vụ phục vụ khách du lịch, nhất là trong các dịp cao điểm, lễ, tết…

Ngành tổ chức kiểm tra, phối hợp cùng các cơ quan hữu quan lựa chọn những giải pháp chấn chỉnh tình trạng mất an toàn trong hoạt động du lịch, hoạt động kinh doanh lữ hành, hoạt động đón trả khách… tại những địa bàn du lịch trọng điểm./.

Tại buổi tổng kết công tác du lịch Hà Nội sáu tháng đầu năm và phương hướng hoạt động sáu tháng cuối năm, ông Mai Tiến Dũng, Phó Giám đốc Sở Văn hoá, Thể thao và Du lịch Hà Nội nhấn mạnh, thành phố khuyến khích phát triển các dự án du lịch, dịch vụ cũng như vận chuyển xanh, bền vững và thân thiện với môi trường.

Những sản phẩm du lịch xanh đặc sắc

Phó Giám đốc Sở Văn hoá, Thể thao và Du lịch Hà Nội Trương Minh Tiến cho biết, Ba Vì hiện nay là một trong hai trọng điểm phát triển du lịch xanh ở Hà Nội. Có tiềm năng phong phú về du lịch tâm linh, du lịch văn hoá, nghỉ dưỡng..., nhưng du lịch sinh thái là thế mạnh rõ rệt nhất của Ba Vì, là nơi có khả năng thu hút khách du lịch sinh thái lớn nhất, với nhiều nguồn gien phong phú được bảo tồn, với những chuyên đề bảo tồn độc đáo như xương rồng, tre, trúc, cau... Vườn quốc gia Ba Vì có một đội ngũ kỹ sư lâm nghiệp yêu nghề, am hiểu sâu và sẵn sàng giải thích cho du khách biết về những điều thú vị trong chuyên môn của mình. Ông Tiến cho biết: “Bản thân chúng tôi khi đến đó, được nghe giới thiệu cũng thấy thú vị. Sở đã xác định Vườn quốc gia Ba Vì là cốt lõi để phát triển du lịch sinh thái ở Ba Vì”.

Bên cạnh đó, các đơn vị hoạt động du lịch chung quanh khu vực Ba Vì lại có tính chất bổ trợ rất tốt, chẳng hạn như phục vụ nhu cầu ăn nghỉ, vui chơi cuối tuần của người dân Hà Nội. Ông Tiến cho rằng: “Hiện, các sản phẩm chưa phong phú, mới chỉ là bước đầu, cần phải nâng cao hơn nữa về giới thiệu sinh thái, phục vụ ăn nghỉ, vui chơi giải trí cho khách, quản lý, phục vụ du khách”.

Bên cạnh đó, một trong những tour du lịch được thử nghiệm thành công nhất là làng cổ Đường Lâm (Hà Nội). Ông Lưu Đức Kế, Giám đốc Công ty lữ hành Hanoitourist cho hay, Hanoitourist đã cùng với một số đơn vị kinh doanh lữ hành có tiếng khác của Hà Nội xây dựng thí điểm dự án du lịch làng cổ Đường Lâm, với chín ngôi nhà cổ được lựa chọn để sửa sang, nâng cấp phục vụ du lịch.

Các nhân viên của dự án đã cùng với chủ nhà chọn từng viên gạch, viên ngói, lựa từng loại vật liệu, chăm chút từng chi tiết của căn nhà… những việc trước đây họ chưa quen làm. Không chỉ nhằm giữ nguyên vẹn dáng vẻ cổ kính, các nhân viên còn giúp chỉnh trang, nâng cấp sao cho căn nhà đó tiện nghi hơn, phục vụ du khách tốt hơn và khiến cho sinh hoạt hàng ngày của chính chủ nhân của những căn nhà đó cũng thoải mái hơn. Các chủ nhà cũng được tham gia một lớp huấn luyện về vệ sinh an toàn thực phẩm, cách phục vụ du khách, cách làm hướng dẫn viên du lịch ngay trong ngôi nhà của mình, rồi về trang phục, ẩm thực, kinh doanh hàng lưu niệm và đặc sản địa phương…

Ông Lưu Đức Kế cho biết, đến nay, dự án đã được đông đảo du khách ủng hộ, còn người dân thì rất hứng thú vì có thêm sinh kế ổn định lâu dài. Đây chỉ là một trong rất nhiều dự án du lịch xanh đã hoạt động thành công ở Hà Nội.

Những dự án sắp tới

Theo ông Mai Tiến Dũng, Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch, ngành du lịch Hà Nội đang triển khai một số sản phẩm “du lịch xanh” mới như city tour (quận Hoàn Kiếm), homestay, du lịch sinh thái (Sóc Sơn), du lịch tâm linh, du lịch ăn nghỉ tại nhà dân (huyện Ba Vì)… Các tour này đều thu hút sự chú ý của khách nước ngoài, đặc biệt là khách châu Âu. Sở cũng đang tính đến việc sẽ mở thêm một điểm du lịch homestay nữa tại bản của người Dao, thuộc huyện Ba Vì với chương trình ăn nghỉ tại nhà sàn của người Dao, tắm thuốc bắc. Hiện nay, dự án đang trong giai đoạn chuẩn bị.

Ông Dũng cũng cho hay, Hà Nội đang khuyến khích các sản phẩm du lịch khai thác yếu tố bền vững, thân thiện với môi trường, cả tự nhiên và nhân văn. Hiện nay, sau thành công của tour du lịch xe điện quanh Hồ Gươm và khu phố cổ, sắp tới, dự kiến vào đầu tháng 9, một tour du lịch mới bằng xe điện quanh Hồ Tây, chạy theo khoảng 19km đường dạo ven hồ sẽ được đưa vào khai thác.

Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch cũng khuyến khích các doanh nghiệp du lịch sử dụng xe chở khách thân thiện với môi trường, các doanh nghiệp lưu trú sử dụng năng lượng sạch, tiết kiệm và giảm lượng hoá chất trong phục vụ...

Ông Mai Tiến Dũng khẳng định, những dự án du lịch xanh này đi vào hoạt động, sẽ đem lại lợi ích kép cho Hà Nội. Đó là không chỉ phát triển kinh tế lâu dài, thu lợi nhuận bền vững mà còn tạo nên một hình ảnh Hà Nội thật đẹp trong mắt du khách, điều mà du lịch Hà Nội đang rất cần hiện nay.

Núi nhân tạo Ngũ Hành Sơn - nằm trong Khu du lịch Lạc Cảnh Đại Nam văn hiến, tỉnh Bình Dương đang thu hút hàng vạn con chim yến về trú ngụ, làm tổ.

Năm ngọn núi nhân tạo đầu tiên ở miền Đông Nam Bộ cũng như cả nước này được xây bằng ximăng cốt thép có chiều cao 63m. Qua thời gian và mưa nắng, cả năm ngọn núi đã mọc rêu phong trông không khác gì núi thật khiến chim yến kéo về ngày càng đông đúc.

Du khách đến Khu du lịch Lạc Cảnh Đại Nam văn hiến đều ấn tượng trước núi Ngũ Hành Sơn với hàng vạn chim yến bay lượn kín bầu trời. Trong vách núi, tiếng chim yến làm tổ kêu râm ran không dứt.

Chim yến kéo về Đại Nam làm tổ là dấu hiệu đất lành chim đậu, không những tạo nên một không gian thiên nhiên đẹp mà còn mang lại một nguồn thu lớn về yến sào có giá trị kinh tế cao.

Ông Huỳnh Uy Dũng, chủ Khu du lịch Đại Nam tâm sự: “Tôi xây năm ngọn núi cao phía sau đền Đại Nam là công trình nhằm tạo thế “tựa sơn” cho đền thờ Đại Nam và cả khu du lịch này. Thật kỳ lạ, từ ngày xây đền thờ bách gia trăm họ vào năm 2006, bỗng nhiên trên bầu trời từng đàn chim yến kéo nhau về. Trên các vách núi cũng xuất hiện những chiếc kén màu trắng giống như chiếc thìa ăn cơm dính trên vách núi."

Yến về làm tổ nơi đây giống như một món quà kỳ diệu. Theo ông Nguyễn Xuân Thới, cán bộ Quản lý Đền và núi nhân tạo Ngũ Hành Sơn, hiện mỗi tháng nơi đây thu hoạch được 30-35kg tổ yến. Sang năm tới có khả năng thu hoạch được 40-50 kg/tháng.

Mỗi kg yến sào hiện có giá từ 50-60 triệu đồng. Tổ yến thu được bao nhiêu bán sạch bấy nhiêu, chủ yếu tiêu thụ ở thị trường trong nước.

Đứng trước một cơ hội phát triển kinh tế đầy tiềm năng, Đại Nam đang tạo dựng một hệ thống nuôi yến hiện đại với nhiều khuôn viên tầng hầm trong lòng đất rộng hàng vạn mét vuông, nuôi yến bao quanh hồ, các công trình núi ở biển nhân tạo và trên cả các tường thành để mở rộng chỗ trú ngụ, làm tổ cho chim yến, đồng thời thiết kế thêm một số ô cửa để giảm bớt ánh sáng (chim yến thích không gian tối), lắp đặt hệ thống loa phát tiếng chim kêu để dẫn dụ chim yến vào./.

Dương Chí Tưởng

Lễ hội mang chủ đề "Lăng Cô - Vịnh đẹp thế giới" được tổ chức vào các ngày 9 - 10/7 tại thị trấn Lăng Cô (Phú Lộc – TT. Huế).

Lễ hội năm nay gắn với việc đánh giá kết quả 2 năm vịnh Lăng Cô được công nhận là một trong những “Vịnh biển đẹp nhất hành tinh”. Theo ngành chức năng, lễ hội là dịp tôn vinh các giá trị văn hoá, danh lam thắng cảnh, môi trường, sinh thái… Tuy nhiên, trên QL1A, “dẫn” đến Lăng Cô, du khách chứng kiến những bãi rác lưu niên quá “hoành tráng”, ở khu vực cầu Thừa Lưu (xã Lộc Tiến - Phú Lộc) nước chảy đen sệt ra đường, gây hôi thối, ô nhiễm môi trường. Vậy, nếu những bãi rác nói trên thu dọn trước khi xảy ra lễ hội, thì Lăng Cô sẽ đẹp hơn trong lòng du khách.

Khánh Loan

Hơn 200 nhà khoa học từ 175 nước thành viên của Công ước Liên hợp quốc về buôn bán quốc tế các loài động thực vật hoang dã có nguy cơ tuyệt chủng (CITES) đã tham dự Hội nghị quốc tế lần thứ 25 ở Geneva.

Hội nghị nhằm thảo luận các biện pháp siết chặt quy chế buôn bán quốc tế các loài động thực vật có nguy cơ tuyệt chủng trên toàn cầu.

Hội nghị lần này tập trung vào loài cá và các loài bò sát hiện vẫn được khai thác để sản xuất những hàng hóa xa xỉ cùng với các biện pháp siết chặt buôn bán cá mập và thực hiện các chương trình bảo vệ cá mập, những nỗ lực kiểm soát trữ lượng cá tầm ở các nước ven biển Caspian và sử dụng da các loài bò sát để sản xuất các sản phẩm da cao cấp.

Năm 2010, nhân kỷ niệm 35 năm CITES, Ban Thư ký CITES đã khai trương Đồng hồ dữ kiện buôn bán do Chương trình Môi trường Liên hợp quốc (UNEP) điều hành để giám sát việc buôn bán các loài động thực vật có nguy cơ tuyệt chủng trên thế giới do các hoạt động săn bắt hoặc khai thác cạn kiệt của con người.

Đồng hồ dữ kiện này hiển thị các dữ kiện về các loài động thực vật được buôn bán quốc tế hợp pháp theo quy chế CITES vì các mục đích làm thực phẩm, y tế, nhà ở, trang phục và nghiên cứu khoa học...

Đồng hồ dữ kiện cũng hiển thị các xu hướng buôn bán quốc tế giúp các nước quyết định các loài và số lượng động thực vật được buôn bán trên phạm vi toàn cầu nhằm đảm bảo việc buôn bán này không có nguy cơ gây tuyệt chủng./.

Lê Bàng

Do sự xâm thực của nước biển, nạn phá rừng, săn bắn... khiến chim trong Vườn Quốc gia (VQG) Xuân Thủy (huyện Giao Thủy, Nam Định) giảm đi đáng kể, nhất là loài cò mỏ thìa có trong sách Đỏ thế giới...

Trước khi thành lập VQG, tháng 1/1989 khu vực này đã được UNESCO chính thức công nhận gia nhập Công ước bảo vệ những vùng đất ngập nước có tầm quan trọng quốc tế (Ramsar). Ông Nguyễn Viết Cách - Giám đốc VQG Xuân Thủy cho biết: "Hàng năm có khoảng 100 loài chim di cư chọn nơi đây là điểm lưu trú trên đường di cư về phương Nam trú đông. Trong đó, có tới 1/6 số lượng cò mỏ thìa của toàn thế giới. Hiện trong VQG Xuân Thủy ước tính có 215 loài chim nước sinh sống, nhiều loài gần như tuyệt chủng có tên trong sách Đỏ thế giới như: Rẽ mỏ thìa, bồ nông, cò mỏ thìa, choi choi mỏ thìa... ngoài ra còn có khoảng 165 loài động vật nổi và 154 loài động vật đáy, 120 loài thực vật bậc cao". Nhưng đó là "ngôi nhà" của các loài chim cách đây gần chục năm về trước. Còn nay, sự biến đổi khí hậu đang khiến hàng chục ha phi lao, sú, vẹt bị chết, làm mất nơi kiếm ăn, trú đậu, cùng với nạn chặt phá rừng để làm ao, hồ nuôi trồng thủy sản, săn bắn và sự quản lý lỏng lẻo của Ban Quản lý VQG khiến số lượng chim giảm đi đáng kể (khoảng 20 - 30%) so với trước.

Theo ông Nguyễn Trọng Trải - chuyên gia nghiên cứu chim Việt Nam, thì số lượng chim ở VQG Xuân Thủy giảm nhiều là do rừng bị nước biển xâm thực thu hẹp dần, các khu đầm là nơi kiếm thức ăn lý tưởng của chim, đã bị biến thành các đầm nuôi tôm, ngao. Nạn săn bắn, đánh bẫy chim, khiến số lượng chim giảm rõ rệt, nhất là cò mỏ thìa. Ngoài ra việc cho các hộ dân tự do vào rừng để khai thác thủy sản và họ lợi dụng để bẫy, săn bắn chim cũng là một nguyên nhân".

Sau một chặng đường dài qua Thanh Sơn, Thu Cúc rồi Ba Khe, đoàn du lịch chúng tôi cũng đã đến Mường Lò là cánh đồng rộng thứ hai khu vực Tây Bắc và là một vùng đất tươi đẹp giàu bản sắc văn hoá dân tộc.

Từ trên đỉnh dốc Thái Lão nhìn xuống cánh đồng là một màu xanh ngút ngàn của lúa, xa xa thấp thoáng những ngôi nhà sàn ẩn hiện dưới những rặng tre xanh rì. Mường Lò xinh đẹp như một chiếc khăn piêu rực rỡ vắt qua dãy Hoàng Liên cao vút... Đây rồi, Ngòi Thia huyền thoại gắn với sự tích rêu đá suối Thia thấm đẫm nước mắt của một tình yêu không thành mà tôi đã được nghe, rồi đây nữa, những cây ban rực rỡ sắc hoa, một loài hoa có một sức quyến rũ đến nao lòng và là biểu tượng của mùa xuân Tây Bắc nở trắng dọc hai ven đường... Thị xã Nghĩa Lộ êm đềm, xinh đẹp đã thu hút chúng tôi từ cái nhìn như thế.

Người mà chúng tôi gặp đầu tiên là anh Chu Tiến Luật - dân tộc Thái  ở Bản Đêu 4, Nghĩa An, thị xã Nghĩa Lộ là gia đình thường xuyên tiếp đón các đoàn du lịch, nơi mà chúng tôi đăng ký nghỉ đêm tại đây. Anh Luật có nước da trắng, dáng người vạm vỡ thân mật bắt tay từng người và mời lên sàn. Căn nhà sàn gỗ 5 gian rộng rãi được bày trí hài hoà, sạch sẽ mà không mất đi những nét truyền thống, sau một hồi trò truyện, sắp xếp đồ đạc, thông qua lịch trình du lịch cộng đồng, đoàn chúng tôi theo chân anh Luật đi tham bản làng, đó là khu du lịch làng nghề Bản Đêu 2 nổi tiếng của Thị xã Nghĩa Lộ. Vừa dẫn khách, anh Luật còn giới thiệu những nét văn hoá đặc sắc của dân tộc Thái.

Điều được mọi người quan tâm và thấy thích thú nhất là khi anh Luật giới thiệu về phong tục tiếp khách của đồng bào nơi đây. Anh Luật giải thích: “Mỗi khi được đến ăn cơm khách của các gia đình đồng bào Thái Mường Lò là các anh phải quan sát xem thành phần khách ra sao, có ai là người có vị trí cao trong họ của gia đình nhà chủ không? Có ai là người cao tuổi hay không? Bởi ngay từ việc ngồi uống nước, ăn cơm, uống rượu tại gia đình  đồng bào luôn phân chủ khách, thứ bậc ngay từ vị trí ngồi, từ cách nhìn nhận này đã biểu lộ một văn hóa ứng xử rất tinh tế. Những người có vị trí cao trong dòng họ và những người cao tuổi, những người khách quý bao giờ cũng được xếp ngồi đầu mâm gần cửa số để tỏ sự kính trọng của chủ nhà với khách quý cũng như  với người cao tuổi.

Khi vào mâm ăn cơm, cần phải quan sát trên đầu mâm có 2 chén rượu nhỏ gọi là " chén nóng " hay không? Nếu có thì trước khi uống chén đầu tiên cần phải rót một chút rượu vào hai chén đó và rót một ít xuống khe sàn nhà. Bởi đây là một ý niệm của đồng bào ước khi uống rượu phải mời người quá cố của chủ và khách, mời hồn của chủ và khách cũng như những hồn lang thang và cùng chúc cho tình cảm chân thành và bền vững.

Đây là một quan niệm đẹp và sự thành kính đối với tổ tiên cũng như sự cởi mở chan hòa với nhau… Lời căn dặn chân thành của anh Luật khiến mọi người trong đoàn du lịch của chúng tôi đều chăm chú lắng nghe và thích thú với phong tục tập quán đẹp của đồng bào...

Sau một thời gian đi thăm bản làng, tìm hiểu bản sắc văn hóa của đồng bào dân tộc Thái, chúng tôi trở lại nhà văn hóa bản Đêu, xã Nghĩa An để thưởng thức văn hóa ẩm thực và tham gia vào đêm văn nghệ tại nhà sàn. Như lời anh Luật dặn dò, chúng tôi cẩn trọng tự xét xem mình được ngồi ở vị trí nào theo đúng ngôi thứ cũng như sắp xếp và lựa chọn vị trí ngồi hợp lý.

Trước khi uống chén rượu đầu tiên, chúng tôi cũng đã lần lượt rót một chút rươu vào hai "chén nóng" được đặt trang trọng trên đầu mâm và rót một chút xuống khe sàn, những cảm nhận và việc làm đầu tiên khi bước vào và ngồi vào mâm cơm tại nhà văn hóa đã làm cho chị Điêu Thị Xiêng- người phụ trách nhà văn hóa của xã và cũng là một nghệ nhân nổi tiếng trong "khắp thái"- hát dân ca Thái rất quý trọng và có phần nể phục. 

Tiếp đón chúng tôi trong đêm văn hóa ẩm thực và văn nghệ hôm nay còn có các em trong đội Văn nghệ của bản Đêu 2 gồm các thiếu nữ trong bản với độ tuổi mười tám, đôi mươi với nàn dan trắng mịn, đôi mắt đen láy, dáng người thon chắc nhẹ nhàng uyển chuyển. Khi được hỏi, các em cho biết, hầu hết các bản trong vùng Mường Lò này đều có đội văn nghệ, ban ngày các em vẫn đi làm nương, làm ruộng, quay tơ, dệt vải, buổi tối lại tụ tập tại nhà sàn văn hóa tập múa, tập hát để khi có khách du lich đến sẽ giới thiệu những nét văn hóa truyền thống và độc đáo cho du khách thửơng thức và hiểu hơn về truyền thống văn hóa của mình.

Các em  vừa mời rượu, vừa giới thiệu các món ăn truyền thống cũng như cách chế biến như: " Cay húc" rêu đá nướng,  " Pa Pỉnh Tộp" cá úp nướng, " nhứa phặp phăm"  thịt băm gói lá nướng, món " nhứa dảng xá"  thịt trâu sấy, rồi các món rau rừng như: rau ban nộm, rau rớn rừng, trứng kiến xôi và đặc biệt là món xôi ngũ sắc với năm màu khác nhau được nhuộm từ các loại lá rừng rất đặc trưng…. Đó là những món ăn rất ngon và mang đậm bản sắc dân tộc của đồng bào Thái nơi đây.

Đêm, trên nhà sàn văn hóa ấm áp và tràn đầy tiếng cười, tiếng nói của chủ và khách chan hòa trong những câu khắp say đắm say lòng người, ngoài ra chúng tôi còn được thưởng thức các điệu múa Thái mềm mại, uyển chuyển như những bông ban rừng đua nở giữa mùa xuân Mường Lò của các em trong đội văn nghệ… rộn rã trong tiếng trống, tiếng tằng bẳng và tiếng chiêng cùng nắm tay trong  vòng xòe. Để rồi khi đi xa nhớ mãi không quên được con người, mảnh đất và những nét văn hóa truyền thống đẹp đẽ của đồng bào dân tộc Thái Mường Lò.

Một số loài chim hoang dã điển hình của Kiên Giang như: Cò, gà nước, óc cao, vịt trời đang bị săn lùng ráo riết, ước tính mỗi ngày đêm có đến cả ngàn con bị bắt bằng đánh bả, đặt bẫy, giăng lưới để bán cho nhà hàng, quán nhậu.

Hai vùng đất trong tỉnh được nhiều thợ săn bắt chim hoang dã chú ý, là vùng tứ giác Long Xuyên và vùng U Minh Thượng, ước tính hàng đêm tại đây có hàng chục, thậm chí cả trăm người từ nhiều nơi về săn bẫy chim công khai. Trong khi địa phương chưa có động thái gì ngăn chặn.

Địa bàn tỉnh Kiên Giang, được coi là nơi quần tụ sinh sản của hơn 250 loài chim hoang dã, kể cả một số loài quí hiếm như: Sếu đầu đỏ, Già đẫy JaVa, bồ nông. Một số loài có nguy cơ tuyệt chủng như Cò quắm cánh xanh, Già sói cũng được tìm thấy trong những năm gần đây. Do điều kiện có nhiều diện tích rừng nguyên sinh, đất ngập nước, đất rừng ven biển, nơi đây không những thích hợp cho loài chim sinh sản, mà còn là nơi có nguồn cung cấp thức ăn quanh năm. Điều đáng nói, vùng đất trên đều thuộc phạm vi khu bảo tồn dự trữ sinh quyển thế giới, vùng đất mang tính đa dạng sinh học cao, nên việc bảo vệ môi trường cảnh quan thiên nhiên, thảm thực vật, động vật hoang dã các loài chim muông tại đây là việc làm không thể xem nhẹ.

Sáng 18/7 tại Hà Nội đã diễn ra phiên khai mạc Hội nghị quốc tế lần 2 khu vực châu Á – Thái Bình Dương của Mạng lưới Công viên địa chất toàn cầu với chủ đề “Công viên địa chất và du lịch địa chất phục vụ phát triển bền vững”. Bộ trưởng Bộ TN&MT Phạm Khôi Nguyên đã tới dự và phát biểu chào mừng. Hội nghị thu hút sự tham gia của 170 nhà khoa học đến từ 17 quốc gia.

Cùng dự có Thứ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Lê Đình Tiến, Thứ trưởng Bộ TN&MT Nguyễn Linh Ngọc, Thứ trưởng Bộ TN&MT Chu Phạm Ngọc Hiển, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Hà Giang Sèn Chỉn Ly, đại diện Tổ chức UNESCO tại Việt Nam, Mạng lưới công viên địa chất toàn cầu, châu Âu, châu Á…
Phát biểu tại Hội nghị, Bộ trưởng Phạm Khôi Nguyên khẳng định, đây là sự kiện trọng đại, hết sức có ý nghĩa, đánh dấu sự tham gia đầy đủ của Việt Nam vào Mạng lưới Công viên địa chất khu vực và toàn cầu. Trước đó, ngày 3/10/2010, Cao nguyên đá Đồng Văn đã trở thành Công viên địa chất toàn cầu đầu tiên của nước ta và là công viên địa chất thứ hai của Đông Nam Á.

“Công viên địa chất tạo mô hình bảo tồn và phát huy tổng thể mọi giá trị di sản, trong đó di sản địa chất đóng vai trò chủ đạo, bên cạnh các di sản văn hóa, sinh thái, khảo cổ, lịch sử… Xây dựng các công viên địa chất sẽ khuyến khích du lịch địa chất và các hoạt động kinh tế bền vững khác”, Bộ trưởng nói.

Thứ trưởng Bộ TN&MT Nguyễn Linh Ngọc cũng cho rằng, không thể bảo tồn và phát huy giá trị của một loại hình di sản này trong khi lại vô tình hay hữu ý hủy hoại một loại hình di sản khác cũng đang hiện hữu ở đó.

Hội nghị Quốc tế lần này là dịp thuận lợi để Việt Nam học hỏi kinh nghiệm quốc tế trên lĩnh vực quản lý, phát triển công viên địa chất, nhanh chóng phát triển mạng lưới Công viên địa chất quốc gia trong thời gian tới; quảng bá rộng rãi về xu hướng này đối với các địa phương trên cả nước, tạo cơ hội hợp tác, giao lưu xây dựng công viên địa chất ở nhiều khu vực khác nhau. Đồng thời kết nối các hình thức bảo tồn di sản khác nhau ở Việt Nam cũng như các khu di sản thế giới, khu dự trữ sinh quyển thế giới, công viên địa chất quốc gia và toàn cầu...

Trong khuôn khổ hội nghị, các đại biểu thảo luận về 5 chủ đề: Chính sách và kết nối trong phát triển công viên địa chất và du lịch địa chất; Khuyến khích sự tham gia của xã hội trong phát triển công viên địa chất và du lịch địa chất; Phổ cập quảng bá di sản địa chất, công viên địa chất và du lịch địa chất; Giới thiệu về công viên địa chất mới hoặc các khu vực muốn trở thành công viên địa chất; Công viên địa chất ở các vùng đá vôi.

Ban Tổ chức Hội nghị còn tổ chức lớp tập huấn về di sản địa chất, công viên địa chất và du lịch địa chất; trao giải cuộc thi ảnh “Đối thoại với di sản địa chất”, cuộc thi “Thuyết trình hay nhất về tour du lịch địa chất”… Từ 20 đến 24/7, các đại biểu sẽ tham quan Công viên Địa chất toàn cầu cao nguyên đá Đồng Văn (Hà Giang), Di sản Thiên nhiên thế giới Vịnh Hạ Long (Quảng Ninh) và Khu Dự trữ sinh quyển thế giới quần đảo Cát Bà (Hải Phòng).

Núi đá vôi phân bố tập trung ở một số tỉnh thuộc miền Bắc và miền Trung nước ta. Trong đó, Hà Giang là một trong những tỉnh có nhiều núi đá vôi nhất cả nước. Mặc dù cho đến thời điểm này chưa có những nghiên cứu đầy đủ về đa dạng sinh học (ĐDSH) vùng núi đá vôi Hà Giang, tuy nhiên, từ những nghiên cứu đã được công bố vào những năm thuộc thập kỷ 90 của thế kỷ XX đến nay cho thấy, vùng núi đá vôi Hà Giang đã và đang là đối tượng được quan tâm về khoa học và ngày càng hấp dẫn đối với sự nghiệp phát triển kinh tế nói chung, phát triển du lịch sinh thái nói riêng của tỉnh.

Vào đầu thập kỷ 90 của thế kỷ XX, TS Nguyễn Tiếp Hiệp là người đầu tiên phát hiện được loài Dẻ tùng sọc nâu ở xã Lũng Cú (Đồng Văn - Hà Giang). Đây là loài mới cho khoa học và là một loài đặc hữu hẹp của Việt Nam được đặt tên là Amentotaxus hatuyenensis N.T Hiep. Năm 1999, TS Lê Trần Chấn đã phát hiện được loài này ở xã Thài Phin Tửng (Đồng Văn) và cũng tại đây đã phát hiện được thêm 4 loài hạt trần nữa là: Thông đỏ bắc (Taxus chinensis), Du sam núi đá (Keteleeria davidiana), Thông tre lá ngắn (Podocarpus - pilgera) và Hoàng đàn rủ (Cupressus hinebris).
Nhờ sự phát hiện được 5 loài hạt trần quý hiếm nên từ năm 2003 - 2009, Quỹ Môi trường toàn cầu, Chương trình tài trợ các dự án nhỏ (GEF SGP) đã phê duyệt cho Trung tâm Đa dạng và An toàn sinh học thuộc Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam 2 dự án (VN/02/04 và VN/06/Oll). Trong quá trình thực hiện dự án, tập thể các nhà khoa học đã phát hiện được nhiều cá thể của 5 loài trên, trong đó có một cá thể Thông đỏ bắc có đường kính thân khoảng 80 cm, được xem là cây Thông đỏ bắc lớn nhất ở các tỉnh phía Bắc cho đến thời điểm hiện nay. Ngoài ra, còn phát hiện được thêm 12 loài quý hiếm nữa là: Thiết sam giả (Pseudotsuga sinensis), Thiết sam núi đá (Tsuga chinensis), Đỉnh tùng (Cephalotaxus mannii), Thông Pà Cò (Pinus kvvangtungensis), Thông 2 lá quả nhỏ (Pinus tabuliíormis), Pơ mu (Fokienia hodginsii), Mã hồ (Mahonia nepalensis), Bạch huệ núi (Lilium browni var. Colchesteri), Bảy lá một hoa (Paris polyphlylla), Vân sam (Abies sp).
Theo Nguyễn Đức Tố Lưu và Philip lan Thomas, Việt Nam có 30 loài lá kim sống tự nhiên. Tuy nhiên, chỉ tại 1 xã của huyện Đồng Văn đã phát hiện được 12 loài lá kim, chiếm 40% số loài lá kim của cả nước. Đặc biệt, tại Khu Bảo tồn thiên nhiên Bát Đại Sơn (Quản Bạ) đã phát hiện 1 chi mới cho khoa học là chi Bách vàng (Xanthocyparis). Đây là chi đặc hữu hẹp, mới chỉ gặp ở Bát Đại Sơn.
Hệ thực vật trên núi đá vôi ở Hà Giang không chỉ có giá trị khoa học mà nhiều loài có giá trị kinh tế cao. Đó là các loài gỗ quý như: Nghiến, Lát hoa, Pơ mu, Trai lý. Nhiều loài là cây thuốc quý như: Hà Thủ ô đỏ, Mã hồ, Bảy lá một hoa... Đáng chú ý, Thông đỏ bắc hiện đang là đối tượng nghiên cứu nhằm tiến tới sản xuất thuốc chữa ung thư. Một số loài có hoa đẹp như Bạch huệ núi, Lan hài...
Núi đá vôi ở Hà Giang có tính đa dạng thực vật cao và độc đáo nhưng cũng là hệ sinh thái rất mỏng manh, một khi bị tác động thì rất khó phục hồi. Vì vậy, để bảo tồn các loài quý hiếm, đồng thời góp phần phát triển bền vững vùng núi đá voi 2 dự án VN/02/04 và VN/06/011 đã thực hiện nhiều giải pháp. Trước hết là việc gắn biển các loài cây quý hiếm. Trên mỗi biển, ngoài tên khoa học của loài cần bảo vệ còn có tên Việt Nam và tên địa phương (tiếng Mông) để người dân biết và không chặt phá. Việc làm này đã mang lại kết quả ngoài mong đợi. Rất nhiều người dân khi được hỏi "có chặt những cây đã gắn biển và những cây giống cây gắn biển?". Câu trả lời là "không" vì họ biết đấy là những cây quý hiếm cần bảo vệ. Công việc tiếp theo là xây dựng một vườn ươm tạo cây giống. Bằng phương pháp dâm cành, sau 3 năm thực hiện, Dự án đã tạo được khoảng 30.000 cây giống của 12 loài quý hiếm, trong đó 20.000 cây phát cho người dân trồng trên toàn bộ diện tích núi đá vôi của xã, 10.000 cây được trồng trong vườn sưu tập rộng 2 ha. Kết quả kiểm tra cho thấy, tỷ lệ cây sống đạt 60%, tốc độ tăng trưởng chiều cao đạt 30 -50cm/năm.
Ngoài việc trồng các loài cây quý hiếm, dự án còn trồng một số loài cây thích ứng được với môi trường núi đá vôi khắc nghiệt như Mắc rạc (Delavaya toxocarrpa), Tông dù (Toona sinensis), Xoan (Melia azedarach). Các loài này không chỉ góp phần mang lại màu xanh trên vùng núi đá trọc, mà còn cung cấp củi đun, một nhu cầu thiết yếu của người dân nhờ khả năng phát triển nhanh. Cũng nhờ có thêm nguồn chất đốt bằng các loài cây trồng này đã hạn chế được việc tác động lớp phủ thực vật tự nhiên do nhu cầu cuộc sống hàng ngày.
Cư trú trên vùng núi đá vôi của Hà Giang chủ yếu là đồng bào Mông. Cho đến nay, đời sống vẫn còn nhiều khó khăn do thiếu đất, thiếu nước, thiếu vốn, thiếu thông tin... Vì vậy, nâng cao đời sống cho người dân là yêu cầu bức thiết. Y thức được điều này, Quỹ Môi trường toàn cầu đã tiếp tục tài trợ cho xã Thài Phin Tửng dự án bảo tồn giống bò vàng vùng cao. Chăn nuôi bò là tập quán của đồng bào các dân tộc 4 huyện vùng cao núi đá Hà Giang. Trên địa bàn núi đá, đất sản xuất nông nghiệp rất hạn chế, nhưng đàn bò vẫn được duy trì và phát triển tốt nhờ sự lao động cần cù, sáng tạo, được đúc kết qua hình tượng đầy sức thuyết phục "Người Mông nuôi bò trên lưng". Đây là hướng sản xuất mang lại hiệu quả kinh tế cao.
Cuối cùng, một vấn đề không thể xem nhẹ, đó là nâng cao nhận thức người dân trong công tác bảo vệ rừng và bảo vệ đa dạng sinh học.
Tóm lại, để bảo tồn, phát triển bền vững vùng núi đá vôi ở Hà Giang cần thực hiện đồng bộ các giải pháp: Bảo tồn tại chỗ các loài quý hiếm bằng cách tích cực bảo vệ và nhân giống; bổ sung nguồn chất đốt từ việc trồng thêm một số loài cây có khả năng phát triển nhanh trên núi đá; phát triển chăn nuôi bò vàng để cải thiện đòi sống và tuyên truyền nâng cao nhận thức cho người dân về bảo vệ rừng, bảo vệ đa dạng sinh học.